Aan tafel zitten Tamara (Georgië), Zélal (Syrië), Kadir (Turkije) en Hamzeh (Syrië). Hamzeh heeft met het verwoorden in de Nederlandse taal nog wat meer moeite, maar Zélal blijkt een goede tolk te zijn.

Alle vier zijn ze om religieuze of politieke motieven gevlucht uit hun vaderland. In Nederland vonden ze de vrijheid. Zélal: ,,Vrijheid is belangrijk. Je mag in Nederland zeggen wat je wilt, er is meestal respect voor elkaars mening. Het is geweldig dat je in Nederland mag geloven wat je zelf wilt. Niemand die je daarop aanspreekt.” Kadir vult aan: ,,Jongeren hebben hier veel vrijheid. Dat brengt ook wel gevaren met zich mee, zoals het gebruik van drugs en alcohol. Mijn zoon gaat volgend jaar naar de middelbare school, ik maak me daar best wel zorgen over.” Tamara vindt het belangrijk om naar haar kinderen te luisteren. ,,Ze maken veel mee op school en daar kunnen we als volwassenen weer veel van leren. Het is juist goed als kinderen zelfstandig kunnen zijn, zelf nadenken. Fouten maken hoort er bij, daar leren ze weer van. Zelfstandig zijn geeft veel zelfvertrouwen.”

We willen heel graag in Nederland werken en de taal leren

De dochters van Hamzeh zijn dol op hem. Hij geeft hen graag advies over wat ze wel en niet moeten doen. ,,Wat ze daarmee doen, weet ik niet, dat zie ik niet altijd. Zélal: ,,Een groot verschil met Nederland is wel dat in onze cultuur jongens en meisjes in hun puberleeftijd niet vrij met elkaar kunnen omgaan. Ze mogen wel vrienden zijn, maar ze mogen geen sex hebben.”

Dit verhaal is een bijdrage van de Stichting ReconnAct Maatjesprojecten (www.reconnact.nl). Zij voert in Nederland sinds 2014 verschillende lokale (job)maatjes-projecten uit: mensen in de bijstand krijgen ondersteuning in het vinden van werk. In de gemeente Leusden is die ondersteuning vooral gericht op statushouders. Via Taalwerkstages kunnen zij werkervaring opdoen bij bedrijven in Leusden en omstreken. De stichting heeft een ANBI-status en biedt stageplaatsen voor studenten op HBO-niveau.

ALLE HULP WELKOM Leven in een andere cultuur valt niet mee. Als je de taal en de gebruiken in een land niet goed kent, maakt je dat logischerwijs onzeker. Elke hulp is dan welkom, want je wilt toch zo goed mogelijk mee kunnen doen. De gemeente Leusden investeert in die hulp, onder andere door Stichting ReconnAct in te schakelen met hun Jobmaatjesproject. Projectleider Marian Connotte werkt samen met een aantal vrijwillige jobmaatjes om die hulp te bieden. ,,De jobmaatjes krijgen allemaal een training waarin communicatie en culturele achtergronden centraal staan. Iets meer dan vijftig procent van alle mensen die we ook in andere plaatsen begeleiden, vindt uiteindelijk betaald werk. Daar zijn we als Jobmaatjes erg trots op.”

CULTUURVERSCHILLEN Alleen al in Nederland zijn grote cultuurverschillen. Wonen in Limburg is toch echt iets anders dan wonen in Friesland. Laat staan dat je uit een land komt dat duizenden kilometers van Nederland ligt. Die cultuurverschillen ervaren de statushouders ook. Kadir: ,,Een groot verschil met onze cultuur is dat Nederlanders erg op zichzelf zijn. Ze trekken een duidelijke grens als het gaat om persoonlijk contact. Een praatje op straat of op het schoolplein kan nog, maar iemand thuis uitnodigen zit er niet in. Er zijn weinig echt warme contacten met Nederlanders.”

(Artikel gaat verder onder de afbeelding).


‘Een groot verschil met onze cultuur is dat Nederlanders erg op zichzelf zijn. Ze trekken een duidelijke grens als het gaat om persoonlijk contact.’ - Foto: ReconnAct Maatjesprojecten

In landen als Turkije en Syrië is dit totaal anders. Het leven speelt zich door het warme klimaat daar op straat af. Dan kom je vanzelf iedereen tegen. Zélal: ,,Iedereen zit bij elkaar, jong en oud; er worden spelletjes gespeeld, er wordt naar elkaar omgekeken.” Er zijn ook nadelen aan verbonden. Kadir: ,,Als de onderlinge relatie verbroken is, gaan mensen allerlei negatieve zaken over je vertellen. Ze weten alles over je en dan is het niet fijn als dat allemaal op straat komt te liggen.”

Als je geen werk hebt, geven kennissen en familieleden je geld om van te leven. Een heel ander systeem dus dan in Nederland. Niet dat het beter is, maar wij moeten daar wel heel erg aan wennen

REGELCULTUUR Nederlanders zijn er meestal trots op dat we alles zo goed voor elkaar hebben. Dat komt onder andere door de vele regels en procedures die we in dit land kennen. Voor alles is wel een procedure om zo efficiënt mogelijk te kunnen zijn. Dat het ook wel eens mis kan gaan, bewees onlangs de toeslagenaffaire. Voor statushouders zijn al die regels en procedures een verschrikking. In hun eigen land zijn ze dat totaal niet gewend. Kadir: ,,Voor ons is het heel gewoon om naar bureaus te gaan waar je zo binnen kunt lopen als er iets geregeld moet worden met de overheid. Zij regelen alles voor je. Die bureaus heb je in elke straat. Er komt geen formulier aan te pas.”

Zélal: ,,Het is fijn dat in Nederland uitkeringen bestaan. Ik las dat er 430.000 mensen in Nederland een bijstanduitkering ontvangen. In Syrië kennen we geen uitkeringen. Iedereen werkt en helpt elkaar. Als je geen werk hebt, geven kennissen en familieleden je geld om van te leven. Een heel ander systeem dus dan in Nederland. Niet dat het beter is, maar wij moeten daar wel heel erg aan wennen.”

In Turkije krijg je zes maanden lang een uitkering als je geen werk hebt. Je ontvangt dan ongeveer 230 euro per maand. Als je na die periode nog geen werk hebt, krijg je geen uitkering meer. Je moet dan maar je spulletjes gaan verkopen. Of je familie moet je dan ondersteunen. Kadir: ,,Wij vinden het vreselijk dat we nu een uitkering krijgen in Nederland. Dat past helemaal niet bij ons. Wij willen heel graag werken voor ons geld. We willen iets terug doen voor het geld dat we ontvangen.” Hamzeh beaamt dat volledig. 

’NIEUWKOMERS NODIG’ De inburgeringstijd vinden de statushouders lang duren. In België duurt de inburgering slechts zes maanden, in Nederland is dat al met al gemiddeld twee jaar voor mensen buiten de EU. Als je dan nog niet voldoende de taal beheerst (lezen, luisteren, schrijven en spreken) moet je langer inburgeren. Wat ook een probleem vormt is de diplomawaardering. Diploma’s behaald in het vaderland worden niet bij voorbaat in Nederland erkend. Iemand moet, liefst met originele bewijzen, aantonen hoe en waar de diploma’s behaald zijn. En die worden dan met de Nederlandse exameneisen vergeleken. 

Hamzeh is al 25 jaar tekenleraar, maar moet in Nederland twee jaar naar een opleiding om hier zijn vak uit te oefenen. Ook al zou hij de taal prima beheersen. Noodgedwongen moet hij daarom zijn vak als leraar gaan verlaten. Ook Kadir was werkzaam in het onderwijs, maar krijgt hier - ondanks het tekort aan leraren - geen kansen. Noodgedwongen moet hij uitkijken naar ander soort werk. Hij solliciteert nu op administratieve banen en ondersteunende functies in de zorg.

,,Omdat Nederland volgens de Sociaal Economische Raad de komende jaren 60.000 arbeidskrachten per jaar tekort gaat komen ontstaat een grote behoefte aan personeel. Dat kunnen arbeidsmigranten uit Europa zijn (Polen, Roemenen), maar ook voor statushouders biedt dit nieuwe kansen”, schrijft de stichting ReconnAct. ,,De Nederlandse landelijke en lokale overheden zouden als de coronacrisis voorbij is, zich meer kunnen gaan inzetten om statushouders eerder inzetbaar te krijgen voor de Nederlandse arbeidsmarkt.”

ACTIEF BEZIG De vier statushouders zijn allen bezig om hun plaats op de arbeidsmarkt te gaan innemen. Zoals gezegd wil Kadir graag in het onderwijs werken, maar richt zijn pijlen nu noodgedwongen op andere banen. Tekenleraar Hamzeh loopt nu een stage bij een dagbesteding voor ouderen. Hij helpt met spelletjes en met creatieve bezigheden. Inmiddels is hij met zijn brede grijns razend populair bij de ouderen. Hij vindt het fijn dat hij zich nuttig kan maken. Zijn stagebegeleider bij centrum De Bron probeert nu een schilderklasje op te zetten onzer zijn leiding. Tamara heeft Psychologie gestudeerd in Georgië. Ze verzorgt online coaching en psychotherapie aan mensen in Georgië en zou dit ook in Nederland willen gaan doen. Daarom volgt ze nu een cursus Psychotherapie en hoopt ze in september daarmee klaar te zijn. Tamara loopt nu een stage bij ontmoetingscentrum De Vallei.

Zélal heeft een stage gedaan bij Job’s Koffiekamer in Leusden. Veel voldoening gaf het haar als ze mooie figuren in de cappuccino maakte en mensen daarmee verraste. Nu is ze samen met haar Jobmaatje op zoek naar werk als verkoopster in een winkel in Leusden.

VOLDOENING Elk van hen heeft een jobmaatje die ondersteuning geeft in de zoektocht naar betaald werk. Ze zetten hun netwerk in, voeren gesprekken, wijzen op mogelijkheden, leggen de Nederlandse regels uit en proberen Nederland meer een ‘thuis’ voor de statushouders te laten zijn. Projectleider Marian Connotte: ,,Het geeft enorm veel voldoening om hen te helpen. Soms alleen met een kleine aanwijzing, soms met een nieuw contact en soms alleen met een luisterend oor. We hopen met onze projecten nog veel mensen zo te kunnen ondersteunen.”

Taalwerkstage gezocht
Marian Connotte: ,,Voor de vier aan tafel en andere statushouders in Leusden zoeken we een zogenoemde ‘taalwerkstage’ in een bedrijf of organisatie waarin zij graag kunnen en willen werken. Of een plek waar ze hun werkervaringen uit hun vaderland kunnen gebruiken. De bedoeling is dat de nieuwkomers vooral de begrippen en vakwoorden leren en deze kunnen toepassen. De jobmaatjes uit Leusden begeleiden in alle gevallen de nieuwkomers en onderhouden zo nodig ook de contacten met de verantwoordelijken op de stageplek. Contact opnemen kan via marianconnotte@reconnact.nl.”

door Lex Bergers/ReconnAct