‘Met [beeldhouwen] vergeet ik de tijd'
Achtervelder Jan van Hamersveld creëert sculpturen van Toscaans marmer
1 maart 2021 om 10:32Er ligt een fraai fotoboek in zijn huiskamer. Hierin is te zien hoe Jan zijn passie botviert in het Toscaanse stadje Pietrasanta (‘Heilige Steen’). Al een jaar of acht vertoeft hij hier jaarlijks een maand met zijn vrouw Ans, omdat dit het hart is van de Italiaanse beeldhouwkunst. De hele omgeving ademt steen en marmer, terwijl er tal van studio’s zijn om te beeldhouwen. ,,Dat is niet verwonderlijk, want Carrara ligt vlak ik de buurt, een plaats met talloze groeves.” Een foto toont dat het marmer hier bijna voor het oprapen ligt. Het moet alleen nog uitgezaagd worden.
Jan is geboren en getogen in Achterveld, woonde een tijd in Amersfoort en voelt zich nu alweer acht jaar thuis in Leusden. Hij is al een tijdje met pensioen en in zijn werkzame leven was hij actief in de IT-branche, als hoofd van een datacentrum bij een supermarkt.
CONTRAST Als contrast met deze cijfermatige zakenwereld gaf het hem een stuk plezier en ontspanning om zijn creativiteit de ruimte te geven. Zo fotografeert hij graag, speelt hij gitaar en is hij graag in zijn tuin of de moestuin. Maar het beeldhouwen heeft echt zijn hart veroverd. ,,Achteraf denk ik dat ik meer met dat creatieve aspect had moeten doen.”
Nadat er een punt kwam te staan achter zijn dagelijkse werk, ging hij een opleiding volgen aan de Academie voor Schone Kunsten in Arendonk, België. ,,Dan ging ik elke zaterdag vijf jaar lang die kant op. Dat was superleuk.” Ruim vijftien jaar geleden kwam hij in aanraking met beeldhouwkunst en Jan werd er direct door gegrepen. ,,Het is écht mijn ding. Beeldhouwen heeft me vastgepakt, omarmd en nooit meer losgelaten. Ik zit soms uren en dagen te schuren. Dan vergeet ik de tijd, het geeft me rust.”
PIETRASANTE In het begin gebruikte Jan allerlei gesteente, terwijl hij de laatste jaren vooral gefascineerd is door marmer. In Pietrasante (Heilige Steen) huurt hij jaarlijks een maand een woning. ,,De inwoners van deze plaats zijn heel aardig en het is dé plek om te beeldhouwen. Veel bekende kunstenaars gaan daar naar toe om te werken, zoals Eppe de Haan, Jan Pater en Margot Homan. De sfeer die je daar voelt, doet je iets. Een paar jaar heb ik daar les gehad van een negentigjarige Italiaan. Hij beeldhouwt nog steeds, dat is gewoon bizar. Er zijn allemaal artisani (vakmensen) die daar wonen. Hier zie je een foto van een kleine hijskraan die ze gebruiken om grote blokken te verplaatsen.”
,,Uit een groeve waar ook Michelangelo zijn stenen haalde
PUNCTEREN Beelden in gips worden in Pietrasanta gebruikt om exacte kopieën te maken in een fraaie steensoort. Hij laat foto’s zien van het zogenoemde puncteren, waarbij met behulp van puntjes de precieze vorm in een ander stuk steen kan worden vervaardigd. ,,Daar gebruik je passers bij en dat is een techniek die ze heel goed beheersen, maar dat kost ook heel veel tijd.”
De Leusdenaar maakt zelf zowel figuratieve als abstracte beelden. Op zijn website is te zien dat hij werk maakte in marmer, serpentijn, albast en brons. ,,Ik vind dat het gewoon perfect moet zijn. Daarom besteed ik veel tijd aan de afwerking.” De torso’s van vrouwfiguren zien er zeer gestroomlijnd uit en herinneren aan de befaamde Italiaanse beeldhouwer Rodin.
IJSBEER Een zeer realistische ijsbeer kwam wel bijzonder geslaagd uit een ruwe steen. ,,Die is gemaakt van een speciaal soort marmer, uit een groeve waar ook Michelangelo zijn stenen haalde. Dat is supergoede kwaliteit. Als de zon op die beer schijnt, zie je de stralen er gewoon doorheen gaan. Dat lijkt bijna op transparant glas. Dit soort marmer is wel flink aan de prijs.”
Jan begint met zaagwerk van een blok om grof naar de vorm toe te werken. Daarna gaat hij beitelen om deze te perfectioneren. Vervolgens moet hij raspen en heel veel schuren. Dit kan hij eindeloos doen in een speciaal schuurtje achter zijn woning. Het stof voor de deur verraadt zijn activiteiten en binnen is bijna alles bedekt met een dun laagje fijnstof. Daar staan machines en hangt een keur aan gereedschap. ,,Daar ben ik gek op. Hier heb ik alles bij de hand.”
URN BROER Zelf weet de Leusdenaar niet precies hoeveel beelden hij tot nu toe maakte, maar dit zal rond de vijftig schommelen. Jan maakte ook een stenen urn voor zijn overleden broer Hans, met daarop een beeld van De IJsbreker, een gebouw waar hij veel te vinden was. In het onderste deel zit de as van zijn broer. De urn staat nu bij de schoonzuster van Jan.
Soms maakt hij beelden in opdracht. Zo maakte hij voor zijn zoon een soort vogel in een landschap en voor een ander een paar handen die in elkaar vallen. ,,Dat was nog niet zo eenvoudig.” Intussen geeft hij zelf les aan beeldhouwgroepen in Nijkerk/Zeewolde en Voorthuizen. Jan vindt het leuk om mensen enthousiast te maken voor de beeldhouwkunst. ,,Zodat mensen er plezier in krijgen. Daarom moet je met een zachte steensoort beginnen.” Intussen is Jans echtgenote ook aangestoken met het beeldhouwvirus. Ze toont beeldjes van een slak, een kat en een muis.
