Stichting Behoud Oude Werktuigen Leusden zet vijftig jaar paardenkracht
26 mei 2026 om 11:47 HistorieACHTERVELD Op het erf en de landerijen van boerderij Groot Zandbrink worden op traditionele wijze gewassen verbouwd en landbouw bedreven. De stichting Behoud Oude Werktuigen Leusden zet daarvoor met regelmaat historische werktuigen in. Vorige week mocht een 50-jarig tweespan Gelderse paarden het gras maaien.
door Arnoud J Spaaij
Al jaren zet Gijs Apeldoorn zich als vrijwilliger in voor de stichting Behoud Oude Werktuigen Leusden, kortweg BOWL. Met zijn 26-jarige paard Tinus vormt Apeldoorn een tweespan met de 24-jarige Vivaldi van Gert Broekhuis. Samen zijn de paarden 50 jaar oud en ze hebben dan ook een enorme brok ervaring met het boerenwerk. Die ervaring geldt onder andere ook voor vrijwilligers als Gijs Apeldoorn en Bert Bokkers. Inmiddels zijn de paarden aan hun pensioen toe en daarom werd het tweespan nog eenmaal ingezet om met een oude vingerbalkmaaimachine het gras van de weilanden van Groot Zandbrink te maaien.
TRACTOR
Bert Bokkers, die voor BOWL actief is met diverse oude landbouwwerktuigen, kwam ook met zijn tweespan Gelderse paarden in actie. „De machines om het land te bewerken werden vroeger bijna altijd door paarden getrokken,” vertelt Bokkers. Paardenkracht werd op allerlei manieren ingezet, maar de boeren konden niet zonder de hulp van paarden op het land, totdat de tractor zijn intrede deed.
Bokkers: „De paarden Tinus en Vivaldi kennen elkaar goed en ze lopen nog graag voor de werktuigen op het land, maar zo langzamerhand zijn beiden op een leeftijd gekomen waarop ze wat rustiger aan moeten doen. Daarom vonden we het mooi om het span nog één keer aan het werk te zien.” Onder belangstelling van leden van BOWL en bezoekers van boerderij Groot Zandbrink werd daarom vorige week donderdag het gras gemaaid op de weides rondom de boerderij. Het tweespan Kuno en Penny van Bokkers hielp daarbij de paarden van Apeldoorn en Broekhuis.
MAAIEN, SCHUDDEN EN HOOIEN
„De zonnige periode is het moment om te maaien,” legt Bokkers uit. „Wanneer we maaien, wordt bepaald door de natuur. En de inzet van het tweespan kwam nu precies op het juiste moment. Mijn paarden hebben geholpen en de komende dagen zijn ze ook te zien op het land. Vanaf nu wordt het gras geschud zodat het kan drogen. Binnen een paar dagen kunnen we hooien.”
OUDE AMBACHTEN
De inzet van paarden en oude werktuigen is onderdeel van stichting BOWL. De kennis van allerlei ambachten, zoals die vroeger in de landbouw maar ook in de verwerkende industrie aanwezig was, verdwijnt met de industrialisering langzaam. BOWL onderhoudt een uitgebreide collectie oude werktuigen en houdt de kennis die nodig is om deze te bedienen en te gebruiken in stand. Het gaat daarbij om bekende technieken uit de landbouw, maar ook om ambachten als textiel maken — schapenwol produceren en verwerken — stoelen matten, voor zowel rieten stoelen als eendennesten, en zelfs het smeden van ijzer.