Voorwaarden voor een bestuursperiode met een krachtdadig college lijken aanwezig
5 juni 2026 om 09:00 OpinieLEUSDEN Een slordige elf weken na de verkiezingen presenteerden Pro-Leusden, CDA en VVD woensdag 3 juni het coalitieakkoord ‘Samenwerken aan de toekomst’. Een ambitieus akkoord, waaraan een college van ‘slechts’ drie wethouders de komende jaren de handen meer dan vol zal hebben.
door Daan Bleuel
Desalniettemin lijken betrokkenen -coalitie en beoogd bestuurders- er erg veel zin in te hebben. Die indruk maakten de samenwerkende partijen toen ze -met glimmende konen van opwinding- het resultaat aan collega-raadsleden, het publiek en de pers presenteerden.
Het gaat om een stuk op hoofdlijnen, benadrukte de coalitie, bijvoorbeeld omdat de actualiteit zich nu eenmaal niet licht in een keurslijf van een langetermijnplanning laat persen.
‘GROOTSTE RISICO’
Formateur Maarten Divendal refereerde in zijn slotwoorden onder meer aan de rol van de Rijksoverheid die hij ‘misschien wel het grootste financiële risico voor gemeenten’ noemde.
Hij doelde daarmee bijvoorbeeld op de op stapel staande herverdeling van het Gemeentefonds, maar waarschijnlijk ook op de decentralisatie van de jeugdzorg waarbij wél de taken maar niet de bijbehorende middelen naar gemeenten werden overgeheveld.
(Tekst gaat verder onder de afbeelding)
Verkenner en formateur Maarten Divendal speelde een belangrijke rol bij het smeden van een nieuwe coalitie. Foto: Daan Bleuel
STARTNOTITIES
Aan de andere kant wil de coalitie ook geen tot twee decimalen achter de komma uitgewerkt plan, omdat het nadrukkelijk de wens uitte om ruimte te houden voor de samenwerking met niet-coalitiepartijen in de gemeenteraad.
Om die samenwerking met de raad gestalte te geven komt de coalitie bijvoorbeeld met het idee van ‘startnotities’, waarbij in gesprek met alle betrokkenen vooraf de route moet worden bepaald waarlangs grote vraagstukken dienen te worden aangevlogen.
STIPPEN OP DE HORIZON
Ook schroomt de coalitie niet om een aantal flinke stippen op de horizon te zetten. Bijvoorbeeld als het gaat om duurzame energie (onderzoek naar een nieuwe locatie voor een windpark), maar ook op het gebied van ‘maatschappelijk vastgoed’. Zo schetst de coalitie onder meer een heldere tijdslijn voor de verplaatsing van sporthal De Korf naar het Buiningpark, de nieuwbouw van cultuurhuis De Korf en de vervanging van het zwembad.
Formateur Divendal, die woensdag zijn taak als afgerond beschouwde, was vol lof over het proces, waarin alle partijen zich constructief hebben opgesteld. Dat geldt zelfs voor een partij als Lokaal Belangrijk, dat -als winnaar van de verkiezingen- diep teleurgesteld zal zijn dat het geen deel uitmaakt van een nieuwe coalitie. ,,Het advies (om te formeren zónder Lokaal Belangrijk, DB) kwam hard aan’’, erkende Divendal woensdag.
VERKENNER
Gefrustreerde Lokaal Belangrijk-kiezers uitten de afgelopen periode -onder meer via social media- hun onvrede over het feit dat ‘de grootste’ bij de formatie werd gepasseerd. Het is de vraag of die frustratie terecht is.
Lokaal Belangrijk kreeg als winnaar van de verkiezingen, zoals te doen gebruikelijk, het recht om een verkenner aan te wijzen. En daarmee had de partij alle troeven in handen voor de vorming van een college waarin de partij andermaal een belangrijke rol zou kunnen spelen.
ONWAARSCHIJNLIJK
Dat het Lokaal Belangrijk niet lukte om aan tafel te komen (of te blijven), kan iets zeggen over een falende strategie van de partij op dit punt. Zo had de verkenner wellicht op pad gestuurd kunnen worden met de meer expliciete opdracht de mogelijkheden voor de vorming van een coalitie mét Lokaal Belangrijk te onderzoeken.
(Tekst gaat verder onder de afbeelding)
De beoogde wethoudersploeg met (v.l.n.r.) Fenneke van der Vegte (Pro-Leusden), Bas van Os (CDA) en Marianne Klein (VVD). foto: Pien Nieman/Nieuwsplein33
Maar zelfs dan is het onwaarschijnlijk dat er uiteindelijk wél een coalitie met Lokaal Belangrijk tot stand zou zijn gebracht. Afgezien van het CDA was er bij de andere partijen minimale belangstelling om met Lokaal Belangrijk in een coalitie zitting te nemen. Dat kan niet los gezien worden van de ervaringen van de afgelopen vier jaar.
INHOUDELIJKE GRONDEN
Tegelijk is het de vraag of de behoefte om af te rekenen met een onverwerkt verleden een doorslaggevende rol heeft gespeeld bij het ontstaan van de nieuwe coalitie. Veel waarschijnlijker is het dat -zoals ook blijkt uit het verslag van de formateur- dat Pro-Leusden, CDA en VVD elkaar op inhoudelijke gronden makkelijk hebben kunnen vinden.
Zo is het maar de vraag of de paragraaf over windenergie in het akkoord op die manier in een overeenkomst met Lokaal Belangrijk terecht zou zijn gekomen, gezien uitgangspunten van de partij.
SAMENWERKEN
En met de (principiële) keuze vóór windenergie (al zal nog moeten blijken of zo’n park echt haalbaar is), draagt de coalitie niet alleen bij aan het bereiken van de eigen duurzame doelen. Het kan ook helpen het imago van betrouwbare partner in de (RES)regio te versterken. Dat imago liep de afgelopen jaren op zijn minst wat deukjes op.
De coalitie lijkt zich van dat aspect bewust. Niet voor niets benadrukken de partijen in het coalitieakkoord één en andermaal het belang van samenwerken. Binnen Leusden, maar ook met partijen buiten de gemeentegrenzen.
‘FATSOENLIJK’
De formateur was lovend over de wijze waarop de onderhandelende partijen bereid waren het bekrompen eigen partijbelang ondergeschikt te maken aan één centrale vraag: ‘Hoe kunnen we Leusden stappen vooruit laten zetten?’ ,,De vraag was meer ‘wat willen we gemeenschappelijk’, in plaats van ‘wat wil ik voor mijn partij?’’’, lichtte Divendal zijn bevindingen toe.
Hij noemde het ‘opvallend’ dat dat partijen ‘fatsoenlijk met elkaar in gesprek bleven, ook over moeilijke onderwerpen’. ,,Dat heb ik ook wel anders gezien’’, aldus Divendal, die eraan toevoegde ‘met plezier in Leusden te hebben gewerkt’.
GOEDE HARMONIE
Het lijkt er dus op dat de formatie vooral in goede harmonie is verlopen. De coalitie is daarmee niet het resultaat van keiharde onderhandelingen op het scherp van de snede, waardoor er de komende vier jaar sluipenderwijs nog de nodige openstaande politieke rekeningen moeten worden vereffend. Zaken die het teamgevoel -niet onbelangrijk in het collegiale bestuur- nadelig zouden kunnen beïnvloeden.
Kortom, de voorwaarden voor een bestuursperiode waarin een nieuw college grote maatschappelijke vraagstukken krachtdadig ter hand kan nemen, lijken aanwezig. En dat kan Leusden wel gebruiken.