Bijtende wolf in Den Treek zorgt voor verbazing in buitenland: ‘Wat is daar toch aan de hand?’

LEUSDEN ,,Zulke gevallen, die zo hevig zijn als in Nederland nu, die hebben wij niet. Het is echt heel raar wat er bij jullie gebeurt”, zegt Sara Zakrzowski tegen RTV Utrecht. Ze is medeverantwoordelijke voor het wolvenmanagement in het Duitse Brandenburg. Dat is de meest dichtbevolkte wolvenregio van Duitsland, met minstens 58 roedels.

Zakrzowski reageert op het nieuws dat het inderdaad een wolf was die vorige week een wandelaar beet bij landgoed Den Treek. Het gaat om een wolf die vaker probleemgedrag heeft laten zien.En zij is niet de enige Duitse wolvendeskundige die zich verbaast. ,,Wij hebben nog nooit een wolf gehad die gevaarlijk was voor mensen”, vertelt Julia Kamp. Zij werkt voor het Wolvenbureau van Sachsen-Anhalt, een andere Duitse deelstaat. In Sachsen-Anhalt keerde in 2008 de wolf terug en leven nu iets meer dan 250 dieren.

Wolvendeskundigen hebben regelmatig contact met elkaar, al helemaal bij zulke voorvallen, bevestigen Kamp en Zakrzowski. ,,We hebben het er niet lang geleden nog met Nederlandse collega’s over gehad en hen gevraagd: wat is er in Nederland aan de hand dat sommige wolven zich zo gedragen? Maar ja, dat is lastig te zeggen.”

MISSCHIEN GEVOERD?

Wat is er in Nederland aan de hand dat sommige wolven zich zo gedragen?

Over de oorzaak kunnen ze, net als hun Nederlandse collega’s, vooralsnog alleen maar gissen. ,,Worden deze dieren misschien gevoerd?”, vraagt Zakrzowski zich af. Dat zou volgens haar verklaren dat het dier zich meer op zijn gemak gaat voelen in de buurt van de mens.

Kamp: ,,Nederlanders gaan meer op zoek naar de wolf. De dieren passen zich daaraan aan.” Ze doelt op video’s en foto’s die drie jaar geleden op de Hoge Veluwe gemaakt zijn, waarop te zien zou zijn dat niet iedereen zich aan belangrijke grenzen in de natuur houdt. ,,Denk aan op de paden lopen om dieren niet te verstoren, of wegafsluitingen accepteren. Maar ook aan het lokken of voeren van wolven.

,,Ook kan meespelen dat Nederland veel dichter bevolkt is dan de meeste Duitse gebieden waar de wolf voorkomt. ,,Maar dan nog: de wolf leert hoe die daarmee om moet gaan. Dus die gaat bijvoorbeeld vooral ‘s nachts leven, om mensen uit de weg te gaan”, vertelt Zakrzowski. Ze denkt even na. ,,En als ze vaker mensen zien, zouden ze daaraan wennen? Dat zou echt een interessante onderzoeksvraag zijn.”

De Nederlandse wolvendeskundige Maurice la Haye (Zoogdiervereniging) verbaast zich niet over de uitspraken van zijn Duitse collega’s. ,,Elke deskundige zou hierover verbaasd zijn! Dit is onbekend terrein en we weten domweg niet waarom het gebeurt.”

La Haye wil overigens ook graag benadrukken dat het nog steeds om uitzonderingen op de regel gaat. ,,We hebben 199 wolven genetisch vastgesteld in Nederland. En twee daarvan tonen nu afwijkend gedrag. Die andere 197 zijn schuw en lopen weg als ze mensen zien. Dus wat is ‘normaal’ wolvengedrag?”

AFSCHIETEN

De twee Duitse wolvendeskundigen zijn in ieder geval wel zeker hoe er in hun deelstaat gereageerd zou worden op zo’n wolf. Kamp: ,,Wij zouden niet lang wachten. In Sachsen-Anhalt zouden we al lang maatregelen hebben genomen, met als laatste maatregel het dier afschieten.” Kamp refereert aan verschillende manieren om het dier af te schrikken, zoals waarschuwingsschoten of met fel licht en harde geluiden.Kamp vertelt over een voorbeeld waarbij zo’n anderhalf jaar geleden twee jonge, verzwakte wolven met schurft steeds vaker werden gezien in het plaatsje Zschornewitz. ,,Ze hadden daar eten gevonden, onder andere kattenvoer. Ze vertoonden atypisch wolvengedrag.” Want hoewel de dieren nooit agressief of gevaarlijk gedrag vertoonden, kwamen ze te dichtbij mensen en vluchtten later weg dan gebruikelijk. ,,Die twee dieren zijn toen doodgeschoten.”

Ook in Brandenburg zijn al vaker wolven doodgeschoten, al blijkt het in de praktijk vaak lastig. Want vind maar eens precies die wolf waar een vergunning voor is afgegeven. ,,In Brandenburg hebben we sinds 2021 voor negen wolven een afschotvergunning afgegeven omdat ze hadden geleerd hoe ze om wolfwerende maatregelen heen konden komen. Maar tot nu toe was dat pas één keer succesvol.”

In zo’n geval krijgen zo’n 30 tot 50 jagers een tijdelijke vergunning van zes weken. Maar de juiste wolf vinden, lukt vaak niet. ,,We hebben twee keer het verkeerde dier doodgeschoten”, vertelt Zakrzowski. Kamp uit Sachsen-Anhalt reageert: ,,Natuurlijk, het is moeilijk om de goede wolf te schieten. Maar als een wolf bewezen gevaarlijk voor mensen is, moet je dat risico nemen.”

RODE LIJN

De Nederlandse La Haye is duidelijk: ,,Als een wolf heeft gebeten, is het klaar. Dan is die een rode lijn over en is die af. Dan wordt-ie doodgeschoten.” Maar wat het dier zo ver heeft gebracht, blijft speculeren.Op 13 april was er op De Veluwe een vergelijkbare situatie. Daar werd een hardloopster twee keer in haar been gebeten door een wolf. Deze maand werd bekend dat de rechter voor deze wolf een afschotvergunning verleent.

In reacties op de Duitse Zakrzowski en Kamp laat La Haye weten er niet vanuit te gaan dat het dier in Utrecht gevoerd is. ,,We zien daarvoor geen aanwijzingen.” Zo was een wolf in Gelderland duidelijk geïnteresseerd in tassen van fotografen. “Dat wijst erop dat ze denken dat daar een beloning uit komt. Maar dat is nu niet het geval.”

,,We zitten hier in een unieke situatie: een dichtbevolkt gebied en relatief veel wolven. Dat moeten we onderzoeken. Ik hoop daarom ook dat alle betrokkenen openheid van zaken geven. Alleen dan kun je misschien boven tafel halen wat er gebeurd is.”

ZENDEREN

La Haye zou graag de Nederlandse wolven zenderen zodat het gedrag van de dieren beter gevolgd kan worden. ,,Ik wil weten wat een wolf overdag doet. Blijft die van de paden vandaan? Gaat die achter hondjes aan? Pas dan kun je begrijpen wat ze in zo’n dichtbevolkt land als Nederland doen.”

Maar ‘even zenderen’ kan niet: EU-regels verbieden dat wolven worden gevangen met bijvoorbeeld strikken of klemmen. ,,En daarom durven juristen in Nederland het niet aan om daarvoor een vergunning aan te vragen.” Maar, zo zegt La Haye: in andere landen gebeurt het wel en wordt het gedoogd. Hij hoopt dat dat ook in Nederland mogelijk wordt.

(Dit bericht werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. Een journalistieke samenwerking tussen De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht).