Leusdense Angelique legde een krans voor haar opa in voormalig kamp Wöbbelin

1 mei 2024 om 09:10 Historie

LEUSDEN De interesse voor wat er haar opa overkwam tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg Angelique uit Leusden pas op latere leeftijd. Evert van den Berg werd in 1944 opgepakt, afgevoerd naar concentratiekamp Neuengamme en stierf in kamp Wöbbel in in Duitsland. Over het drama werd eigenlijk niet gesproken. Een officieel bezoek aan beide kampen op initiatief van de gemeente zal daar ongetwijfeld verandering in brengen.

door Kees Hoogendijk

Angelique legt in Wöbbelin een krans voor haar opa. ,,Mijn moeder heeft mij altijd geleerd dat je voor jezelf op moet komen want een ander doet het niet.” Met die woorden opent Ank van den Berg (79 jaar) het gesprek aan de keukentafel van haar dochter Angelique (55 jaar) in Leusden. Dat Ank meteen over haar moeder begint is niet vreemd, want zij moest nog geboren worden toen haar vader Evert van den Berg overleed.

Evert was op 29 december 1944 samen met zijn broers aan het werk in boerderij ‘t Kwade Gat aan de Hessenweg in Stoutenburg. Het was een schuilplaats voor onderduikers. Op die dag viel de Duitse bezetter de boerderij binnen en werden twee mannen direct doodgeschoten. Zes jonge mannen, waaronder Evert, werden die decemberdag eerst naar Apeldoorn gebracht, vervolgens naar de Kruisberg gevangenis in Doetinchem en daarna op transport naar concentratiekamp Neuengamme. Daar werden ze half februari overgeplaatst naar Kamp Reierhorst in Wöbbelin waar ze alle zes omkwamen. Evert van den Berg overleed op 7 maart 1945, 24 jaar oud.

NOOIT MEER OVER GESPROKEN

,,Het ergste vond ik dat de hond tijdens de overval doodgeschoten was”, vervolgt Ank. Als jong meisje, toen nog Anneke, hoorde ze het verhaal van haar moeder. Verder is er nooit meer over gesproken. ,,Mijn oma heeft alle haren uit haar hoofd getrokken, omdat haar jongens er niet meer waren. Verder hoorde je helemaal niks van haar. Er werd gewoon niet over gepraat.” Het maakt ook dat Angelique heel beperkt informatie heeft over haar opa. De eerste keer dat ze concreet met de geschiedenis geconfronteerd werd, was aan het eind van haar tienerjaren toen ze probeerde het kamp terug te vinden in Neuengamme.

Neuengamme
Neuengamme was een concentratiekamp, gelegen ten zuidoosten van Hamburg. Het was in gebruik vanaf 13 december 1938, aanvankelijk als dependance van Sachsenhausen. Vanaf juni 1940 was Neuengamme een zelfstandig concentratiekamp, met zeer veel zogenaamde Buitenkampen verspreid door Noord-Duitsland.
In Neuengamme hebben ongeveer 106.000 personen van vele nationaliteiten gevangen gezeten, krijgsgevangenen, gijzelaars, verzetsmensen, Joden, Sinti en Roma, homoseksuelen en Jehova’s getuigen, waarvan er meer dan 42.900 om het leven kwamen.
Uit Nederland werden gedurende de bezettingsjaren bijna 7.000 gevangenen naar Neuengamme gedeporteerd. Onder hen waren bijna dertig inwoners en verzetsmensen uit Leusden, Stoutenburg en Achterveld.

Angelique van Houwelingen: Er zit zoveel leed dat nog steeds doorwerkt

Angelique was nooit een geschiedenisfreak en realiseerde zich pas later hoe het is om als ouder je kind te verliezen. ,,We zijn heel lang niet daar de jaarlijkse herdenking in Achterveld geweest. Het had minder onze belangstelling.” Kijkend naar haar moeder: ,,Jij ging een paar jaar alleen. Dat deed wat met jou. Daar ben ik op aangeslagen.”

KRANS VOOR HAAR OPA

In Wöbbelin legt Angelique vandaag een krans voor haar overleden opa. Ze doet dat samen met burgemeester Gerolf Bouwmeester die daar ook een toespraak zal houden. Ank, die om gezondheidsredenen niet meegaat, is vandaag jarig en wordt 79 jaar oud. Het wordt voor Angelique ook daarom een bijzondere ervaring. Ze vervolgt over het belang van de reis naar Neuengamme. ,,Het is een cliché, maar je moet het verhaal blijven vertellen. Er zit zoveel leed dat nog steeds doorwerkt. We zitten wel in een meer open samenleving waar meer gepraat wordt. Dat heeft ook effect hier in de omgeving, maar daarvoor moeten dit soort verhalen wel verteld worden.”

Het bezoek is onder meer bedoeld om aan het onderbelichte aspect van deze lokale geschiedenis aandacht te besteden. Het bezoek en de daaruit voortvloeiende verhalen zullen in een documentaire worden vastgelegd op initiatief van de stichting ‘Verhalen uit de vuurlinie’. Nieuwsplein33 zal verslag doen van de reis, de verhalen van nabestaanden en de onderbelichte geschiedenis. Meer informatie over ‘Verhalen uit de vuurlinie’ is te vinden op deze website.