Terugblik politiek Leusden (deel 3): De Korf en duurzame energie zorgden voor veel deining’

LEUSDEN Aanstaande woensdag (18 maart) gaat Leusden naar de stembus om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. Dan zullen ook de kaarten worden geschud die bepalen hoe de kansen liggen voor de vorming van een nieuwe coalitie en een nieuw college van B&W.

door Daan Bleuel

Daarmee komt ook een eind aan een periode die niet als de minst roerige geboekstaafd zal worden. Nieuwkomer Lokaal Belangrijk schudde de bestaande verhoudingen flink door elkaar. Het maakte de afgelopen vier jaar – met vallen en opstaan – een zoektocht naar slagvaardig bestuur. Wat is er de afgelopen vier jaar gebeurd? Best veel. Maar sommige zaken hadden beduidend meer impact dan andere. Nieuwsplein33 en de Leusder Krant kijken aan de hand van vier weerbarstige dossiers terug op de bestuursperiode die volgende week wordt afgesloten.

Wat gebeurde er op het gebied van de woningbouw? Hoe ging Leusden om met de stroom asielzoekers en vluchtelingen uit oorlogsgebieden die op de gemeente afkwamen? Wat gebeurde er op het gebied van de opwekking van duurzame energie en het verzet tegen windturbineparken en zonnevelden, de kroonjuwelen uit het verkiezingsprogramma van Lokaal Belangrijk? En welke stappen werden er gezet als het gaat om activiteitencentrum De Korf te vervangen?

Lees ook deel 1: ‘Leusden sluit een bewogen periode af: terugblik op de raadsperiode’
Lees ook deel 2: ‘College Leusden kreeg weerbarstige dossiers voor de kiezen: woningbouw en asielzoekers‘.

DOSSIER DE KORF

De discussie over de vervanging van activiteitencentrum De Korf is pas in de laatste fase van deze bestuursperiode in alle hevigheid opgelaaid. En in de één na laatste raadsvergadering voor de verkiezingen werd met een raadsbreed gedragen amendement het inmiddels langlopende traject een stap verder gebracht.

En daar was wethouder Frank de Wit veel aan gelegen, zoals hij bij herhaling liet weten. Hij wilde koste wat kost vermijden dat het proces na de verkiezingen weer net zo ver zou zijn als toen de coalitie met Lokaal Belangrijk – zijn partij – aantrad. En – naast het verzet tegen windturbines en zonneparken – was vernieuwing van De Korf één van de speerpunten in het programma van Lokaal Belangrijk.

De Wit kan zeker tevreden zijn, ondanks het feit dat de gemeenteraad met een amendement (wijzigingsvoorstel) het raadsvoorstel van het college op belangrijke punten herzag. Op twee cruciale onderdelen kreeg De Wit in ieder geval wat hij wilde: een nieuw gebouw (De Wit sprak zelfs vol vuur over een ‘iconisch gebouw’), in plaats van renovatie van de bestaande accommodatie (zoals eerder het plan was), en een centrum zónder grote sporthal. Die wordt verplaatst naar het Burgemeester Buiningpark.

RUIMTE VOOR BIBLIOTHEEK EN CULTUUR

Verder lijken de partijen het erover eens dat het voor de hand ligt dat in een nieuw gebouw in ieder geval ruimte komt voor de bibliotheek, Scholen in de Kunst en theater De Tuin. Maar ook horeca en bowlingbanen staan nog nadrukkelijk op het wensenlijstje, samengebald in een complex dat tot op de tekentafel tot ‘cultuurhuis’ is omgedoopt.

Lees ook

Raad Leusden schrapt oude plannen Nieuwe Korf, college aan het werk gezet

 

Over het hoe en waar zal een nieuw gemeentebestuur verder keuzes moeten maken. Daar krijgt het van de raad wel een stevig budget voor mee; zo mag er 150.000 euro worden besteed aan een onderzoek waar het nieuwe gebouw precies zou moeten komen.

Nog eens 150.000 euro is er beschikbaar voor het ontwikkelen van een meerjarenvisie op het Burgemeester Buiningsportpark en het aanpalende Jan Banninkpark, waarbij met name de inpassing van een nieuw zwembad een kernvraag zal vormen.

Ook is er 1,35 miljoen uitgetrokken voor het maken van een ontwerp en het aanbesteden van de bouw van de nieuwe accommodatie. Zo’n zelfde bedrag is er beschikbaar om vergelijkbare plannen te maken voor een nieuwe sporthal die ergens op de sportparken aan de westkant van de bebouwde kom van Leusden-Centrum.

Dat zijn de belangrijkste uitgangspunten waar een nieuw college na de verkiezingen van volgende week mee aan de slag kan. En daarmee kiest de raad voor een voorzichtiger aanpak dan het college voor ogen stond.

B&W lieten er geen misverstand over bestaan dat wat hen betreft één variant sterk de voorkeur had: het afbreken van de bestaande accommodatie en op dezelfde plek een nieuw gebouw neerzetten.

(Artikel gaat verder onder de afbeelding).

Vernieuwing van De Korf was één van de speerpunten in het programma van Lokaal Belangrijk. - Foto: BDU Media

Die aanpak – die duidelijk goedkoper was dan de variant waarin het parkeerdek naast het gemeentehuis zou moeten wijken voor een nieuw gebouw – brengt echter aanmerkelijke risico’s met zich mee voor de continuïteit van met name theater De Tuin en de activiteiten van de Korf-exploitant. De gemeenteraad vond dat die belangen in het voorstel van het college onvoldoende gewaarborgd zijn.

De aandacht voor De Korf dreigt ook gevolgen te hebben voor andere zaken waar op afzienbare termijn iets mee dient te gebeuren. Zoals het zwembad. Daarover noteerde de coalitie in het college-uitvoeringsprogramma dat rond deze tijd (2025-2026) voorkeurscenario’s zouden moeten zijn ontwikkeld, op basis waarvan het gemeentebestuur moet kunnen beslissen óf er een nieuw zwembad moet komen (een vraag die eigenlijk al met ‘ja’ is beantwoord) en hoe zo’n nieuw bad eruit zou moeten gaan zien.

Gezien de ambitie om rond 2029-2030 (wanneer het contract met exploitant SRO afloopt) een nieuw bad te openen, wordt het ook wel tijd om het proces – dat feitelijk al geruime tijd stil ligt – weer op gang te helpen. Het is niet geheel ten onrechte dat belanghebbenden in het proces, zoals zwemvereniging De Haaien, in het openbaar hun zorgen uitten over de voortgang van één en ander en de mogelijke consequenties die dat kan hebben.

DOSSIER DUURZAME ENERGIE

Als het gaat om de inzet van windturbines en zonneparken op industriële schaal, heeft de coalitie oppervlakkig beschouwd gedaan wat het beloofde: er zijn bij het scheiden van de markt geen concrete plannen voor het ontwikkelen van een windturbinepark op Leusdens grondgebied.

Een zonneweide in Achterveld, waarvoor het college inmiddels wél een vergunning verleende, is er ook nog niet. En er is ook geen zicht op dat dat project op korte termijn wel gerealiseerd gaat worden. De netcongestie – de capaciteitsproblemen in het netwerk – verhindert op dit moment aansluiting.

Toch zagen de achtereenvolgende wethouders van Lokaal Belangrijk – Alexandra Kolkman en Jan Kramer (die later de duurzaamheidsportefeuille van zijn collega overnam) – zich geconfronteerd met het feit dat een rijdende trein niet zo makkelijk tot stilstand te brengen is, laat staan terug te laten keren.

Lees ook

Defensie: ‘Geen ruimte windturbines op Vlasakkers en Leusderheide’

 

In het coalitie-uitvoeringsprogramma noteerden de collegepartijen onder meer dat het de regels waaraan potentiële exploitanten van windturbineparken en zonnevelden moeten voldoen wilde aanpassen om ‘de waarden van het buitengebied beter te beschermen’.

Tot een aanpassing van die regels kwam het echter nooit, waardoor bijvoorbeeld de aanvraag voor een zonneveld aan de Emelaarseweg in Achterveld aan het bestaande kader diende te worden getoetst. En dat liet het college weinig andere mogelijkheden dan – tandenknarsend – een vergunning te verlenen.

De mogelijkheid om de initiatiefnemer door middel van een schadeloosstelling te bewegen van zijn plannen af te zien, werd gewogen en te licht bevonden; dat zou gewoon te kostbaar worden.

Er zijn bij het scheiden van de markt geen concrete plannen voor het ontwikkelen van een windturbinepark op Leusdens grondgebied

BIJNA BESTUURSCRISIS

De mogelijke komst van een windmolenpark op de Leusderhei dreigde zelfs even op een bestuurscrisis uit te draaien toen wethouder De Wit zich in het college keerde tegen een voorstel van collega Jan Kramer om ten aanzien van de plaatsing van windturbines een pragmatische koers te varen en de verantwoordelijkheid dáár te laten waar hij in dit geval hoort: bij de provincie, die hier als bevoegd gezag is aangewezen.

Dat leidde ertoe dat de coalitie met een eigen versie van het collegevoorstel kwam (een amendement), waarmee de facto het pad werd geëffend voor de komst van een windmolenpark op de Leusderhei, met instemming van het Leusdense gemeentebestuur.

Voor alle duidelijkheid en de nuance: feitelijk stemde een meerderheid van de raad in met het starten van onderzoeken die zouden moeten uitwijzen of er op het gebied van gezondheid, natuur en andere zaken geen grote bezwaren tegen de komst van zo’n park zijn. Ook om die reden was de komst van een windpark nog allesbehalve een uitgemaakte zaak.

(Artikel gaat verder onder de afbeelding).

De mogelijke komst van een windmolenpark op de Leusderhei dreigde even op een bestuurscrisis uit te draaien. - Foto: FreeImages

De ironie werd nog groter: de oppositie, die tot dan toe wethouder Kramer overlaadde met complimenten vanwege zijn opbouwende instelling, steunde het amendement van de coalitie niet, omdat het een slap aftreksel van het aanvankelijke collegevoorstel zou zijn.

Uiteindelijk haalde Defensie een streep door de plannen. Grote obstakels aan de rand van het oefenterrein waren ineens ongewenst omdat het leger intensiever gebruik wil gaan maken van het gebied. Eén en ander als gevolg van de veranderende geopolitieke omstandigheden.

Daarmee kreeg de gemeente echter wel een nieuw dilemma voor de kiezen. De provincie wil dat de regio compensatie zoekt voor de weggevallen mogelijkheden om windenergie op te wekken op de Leusderhei en de Vlasakker. De coalitie, die met het amendement de dreiging van windturbines op andere plekken in de gemeente (bij de Moorsterbeek bijvoorbeeld) dacht te hebben weggenomen, zag nieuwe donkere wolken samenpakken aan de horizon.

En dat brengt voor een nieuwe gemeenteraad een lastige keuze met zich mee: proactief samenwerken met andere gemeenten in de regio en de provincie, op het gevaar af dat Leusden alsnog ergens in de gemeente windturbines zal moeten plaatsen, of niks doen met het risico dat de provincie zal zeggen: ‘Dan bedenken wij het wel.’ Hoe dan ook zal een nieuwe gemeenteraad snel aan de bak moeten, want de provincie wil – vóór de zomer al – hom of kuit.

Meer nieuws over de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 in Leusden vind je in ons dossier hier.

(Dit bericht werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. Een journalistieke samenwerking tussen de Leusder Krant, De Stadsbron en RTV Utrecht).