Wie deed water bij de wijn voor Leusdense coalitie?

LEUSDEN Nederland is bestuurlijk gezien een coalitieland. Partijen - of het nou landelijke, provinciale of gemeentelijke zijn - worden bij verkiezingen zelden groot genoeg om de absolute meerderheid te vormen. Dus zijn er meer partijen nodig om beleid te maken dat op brede politieke steun kan rekenen. En dat betekent onderhandelen. Onderhandelen en daarmee concessies doen aan de wensen die in het eigen verkiezingsprogramma zijn opgenomen, teneinde andere wensen uitgevoerd te krijgen. Of om zelf aan het stuur te kunnen zitten.

door Daan Bleuel/Nieuwsplein33

In Leusden hebben Pro-Leusden, CDA en VVD na de verkiezingen van maart relatief snel een coalitieakkoord gesloten. Een akkoord dat het resultaat is van onderhandelingen die de partijen de afgelopen weken voerden. Om een indruk te krijgen hoe die onderhandelingen verliepen, hebben we op een aantal relatief willekeurig gekozen onderwerpen de tekst van het akkoord naast die van de verkiezingsprogramma’s gelegd.

In algemene zin kan worden geconcludeerd dat de verschillen niet heel groot zijn. Van links tot rechts bestaat een grote mate van consensus over de koers die Leusden richting een welvarende toekomst zou moeten varen.

In gesprek met de nieuwe wethouders
Journalisten Daan Bleuel en Gideon Hofland gaan we in gesprek met de drie nieuwe wethouders: Fenneke van der Vegte (Pro Leusden), Bas van Os (CDA) en Marianne Klein (VVD).

Dinsdag 7 juli een gespreksavond in Bibliotheek Leusden. Van 20:00 uur tot 21:30 uur is iedereen welkom. De geluidsopname van de avond is kort daarna te beluisteren via Nieuwsplein33 en als podcast via diverse streamingplatforms.
Meld je hier aan voor de gespreksavond met de nieuwe wethouders van Leusden.
In het coalitieakkoord ‘Samenwerken aan de toekomst’ staan de belangrijkste plannen voor de periode 2026 tot 2030.

INZOOMEN OP DE WEINIGE VERSCHILLEN

Toch zijn er ook verschillen. En daar zoomen we nu even wat dieper op in. Bijvoorbeeld waar het gaat om de opvang van asielzoekers. Daar hebben de onderhandelaars serieuze verschillen moeten overbruggen.

De VVD schrijft bijvoorbeeld dat Leusden ‘haar deel heeft gedaan’, de afgelopen jaren. ,,We vangen al jarenlang vluchtelingen op. Maar nu is het tijd dat andere gemeenten ook hun verantwoordelijkheid nemen. De VVD wil geen nieuwe opvanglocaties in Leusden tot 2030”, aldus de partij.

Pro-Leusden wil vooral dat Leusden zich gastvrij opstelt voor mensen die hulp zoeken. ,,Het opvangen en integreren van mensen die van elders komen doen we in Leusden gastvrij en samen”, noteert de partij. ,,Leusden is een inclusieve gemeente die vluchtelingen en statushouders verwelkomt en helpt om zo snel mogelijk huisvesting en werk te vinden.”

Het CDA kiest hierin voor een pragmatische benadering; de Spreidingswet bestaat en blijft bestaan: ,,Elke gemeente zal wel haar eerlijke aandeel moeten leveren in de opvang van vluchtelingen”, stelt de partij vast.

Dat is in het coalitieakkoord vertaald naar een proactieve houding van het nieuwe gemeentebestuur waarin Leusden actief op zoek gaat naar mogelijkheden om ongeveer 200 vluchtelingen structureel opvang te bieden. Dat komt overeen met de taakstelling die de Spreidingswet voor Leusden in petto heeft. Die staat overigens los van de (circa) 250 Oekraïners die Leusden ook onderdak biedt.

DUURZAAMHEID

Op het gebied van duurzaamheid heeft Pro-Leusden in het coalitieakkoord concessies gedaan. Zo is het bijvoorbeeld niet gelukt om het moment waarop Leusden ‘klimaatneutraal’ moet zijn (kort door de bocht; zo goed als onafhankelijk van fossiele brandstoffen, zoals aardgas), vijf jaar naar voren te halen.

Windmolens of zonnepanelen zijn geen linkse hobby, maar simpelweg noodzakelijk

In het laatste college waar (toen nog) GroenLinks-PvdA deel van uitmaakte, lag die ambitie zelfs op 2040, tien jaar eerder dan in het landelijke Klimaatakkoord was afgesproken. In het verkiezingsprogramma constateert Pro-Leusden (GroenLinks-PvdA plus D66) dat er de afgelopen vier jaar te veel tijd is verspild om die termijn opnieuw na te streven. Maar 2045 vindt Pro-Leusden haalbaar.

In de onderhandelingen met de coalitiepartners VVD en CDA is de stip op de horizon echter gebleven waar die vier jaar geleden door de coalitie met Lokaal Belangrijk werd geplaatst: in 2050.

Ook op het gebied van de opwekking van duurzame energie met behulp van wind- en zonne-energie op industriële schaal, heeft de nieuwe coalitie het enthousiasme van Pro-Leusden getemperd.

,,Windmolens of zonnepanelen zijn geen linkse hobby, maar simpelweg noodzakelijk voor iedereen die graag ziet dat er elektriciteit uit het stopcontact komt”, schrijft Pro-Leusden in het eigen programma: ,,Duurzame energie opwekken met windmolens en zonnepanelen hoort daar gewoon bij.”

WINDMOLENS EN ZONNE-ENERGIE

De nuchtere praktijk laat zien dat het nieuwe college windmolens één kans wil geven en wel op een locatie aan de Kolonel Van Royenweg waar Defensie momenteel bouwt aan een groot, modern onderhoudscentrum voor legermaterieel. Dat ‘Technology Center Land’ moet in 2028 klaar zijn.

Een keuze die de VVD schoorvoetend en slechts uit strategische overwegingen maakt, zo leert het verkiezingsprogramma. ,,Windmolens zijn voor de VVD beperkte bespreekbaar om bestuurlijke dwang van andere overheden te voorkomen.”

De tankwerkplaats op de Leusderheide gaat Technology Centre Land heten. - Foto: H+N+S Landschapsarchitecten

De VVD doelt hiermee op het dreigement van de provincie dat ‘Utrecht’ zelf locaties voor windturbines zal gaan aanwijzen, als gemeenten in de regio Amersfoort dat niet of onvoldoende zelf doen.

Het CDA kiest een vergelijkbare, nuchtere koers en pleit ervoor om er bij de provincie op aan te dringen om windturbines alleen langs snelwegen te plaatsen. Dit om ‘de natuur en ons cultuurlandschap te beschermen.

‘Ook op het gebied van zonne-energie heeft Pro-Leusden een veer moeten laten. Het CDA zegt in het eigen programma ‘geen grootschalige commerciële zonnevelden’ te willen. Die koers wordt ook in het coalitieakkoord aangehouden, met dien verstande dat er op beperkte schaal onder meer mogelijkheden blijven voor zonneparken kleiner dan 2 hectare.

WONINGBOUW

In het coalitieakkoord wordt ook de start van een zoektocht naar nieuwe woningbouwlocaties aangekondigd. De eerste aanzetten daartoe zouden volgend jaar moeten worden gegeven. Dat die discussie gevoerd moet worden, is voor de drie coalitiepartners in de programma’s duidelijk.

Het CDA is echter de enige partij die daar ook inhoudelijk een voorschot op neemt. Bouwen van nieuwe wijken over het Valleikanaal is wat de christendemocraten betreft nog steeds taboe. Dat daarover in het coalitieakkoord nog niets wordt gezegd is niet zo vreemd. Dat zou de discussie -mogelijk ook die binnen het college van B&W- op voorhand te veel belasten.

DE WOLF

In het nieuwe coalitieakkoord wordt aangedrongen op een landelijke en regionaal wolvenbeleid ‘met aandacht voor veiligheid, bescherming van vee én het behoud van de natuurlijke balans’. Op dat punt is de coalitie voorzichtiger en vooral realistischer dan het VVD-programma, waarin de partij onomwonden noteert dat er géén plek is voor de wolf in het buitengebied van Leusden. De Liberalen pleiten ervoor de wolven ‘actief af te schrikken’, al blijft het vaag hoe de VVD dat wil realiseren.

De VVD gaat in het eigen programma wel voorbij aan het feit dat gemeenten slechts een beperkte stem hebben als het gaat om het beheer van wolven. Zo is de provincie bij wet verantwoordelijk voor het beschermen en beheren van het dier.

Pro-Leusden is toleranter ten opzichte van de wolf: ‘Wolven horen ook bij de biodiversiteit en we moeten met deze dieren leren samenleven’, staat in het programma. Tegelijk zegt de partij dat de zorgen die in de samenleving zijn ontstaan door het gedrag van een probleemwolf te begrijpen. (Vermoedelijk was het steeds één en dezelfde wolf die richting mensen ‘brutaal’ gedrag vertoonde. Waarschijnlijk is dat dezelfde wolf die onlangs door jagers werd gedood).

Pro-Leusden pleit voor het zenderen van de wolven en zodoende meer te leren over het gedrag van het dier in een dichtbevolkt gebied als het verstedelijkte gebied rond Amersfoort, waar Leusden én Den Treek onderdeel van uitmaken.

Zenderen is ook de oplossing die het CDA in het eigen programma bepleit. Wel vindt de partij dat de gemeente ‘provinciaal en nationaal’ moet aandringen op een ‘scherp wolvenbeheer in aantallen en in roedels’. ,,We moeten niet Den Treek afsluiten, maar juist de welpen leren schuw te blijven voor mensen”, aldus het CDA.

(Dit bericht werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33).