Afscheid van een dorpsdokter
29 juni 2011 om 00:00 AchtergrondVriendelijk kijkend door zijn ronde brillenglazen opent Lucas Koch de deur op een typisch Hollandse zomeravond. Koch (61) lijkt in eerste instantie een bedacht zwijgende man, maar nadat we op zijn idyllisch terras zijn neergestreken blijkt hij een vlotte spreker.
Met een lichte glimlach om de mond onthult hij dat zijn afscheid een vooropgezet plan is, begonnen als een goed voornemen op nieuwjaarsdag 2010. Een eigen beslissing dus, waar hij goed over nagedacht heeft. Vijfendertig jaar en één maand is hij als huisarts werkzaam geweest in Achterveld. Precies een maand langer dan een van zijn voorgangers, dokter Braun. Het aantreden van zoon Willem in de praktijk, naast zijn gewaardeerde collega Berend Schaeffner, zo’n vijf jaar geleden is een mooie aanvulling op de maatschap. Inmiddels is een plaatsvervanger voor Lucas Koch betrokken bij de praktijk. Jaap-Ronald Blom (35) is voorgesteld via de internetsite van het Achterveldse gezondheidscentrum De Heelkom.
Wat dat betreft kan Koch met een gerust hart genieten van zijn afscheid. Toen hij aantrad was dat wel anders. Afkomstig uit Zundert uit een geslacht van huisartsen - Kochs vader en grootvader, maar ook zijn twee broers waren of zijn huisarts - kende hij het klappen van de zweep. Toch was het in de toenmalige praktijk van Jos Boersma in het begin buffelen. Een huisarts had in die tijd 24 uur per dag dienst. Bovendien werden medicijnen zelf uitgegeven en deden de artsen zelf hun volledige administratie. Die werd bijgehouden in kaartenbakken en overigens dankzij Boersma zeer accuraat was, zo vertelt Koch.
Voor het transport van de patiëntenadministratie deed een, door een zeilmakerij op maat gemaakte, tas dienst. Die ging driemaal per week mee in de auto naar het gebouw van het Wit-Gele Kruis in Leusden-Centrum voor de consulten daar. Koch herinnert zich vrolijk dat hij de tas eens achter zijn auto plaatste en deze vergat toen hij achteruit reed. Hoe het met de dossiers is afgelopen laat hij in het verhaal slim achterwege.
Zonder het bestaan van mobiele telefonie was een arts in die jaren minder snel bereikbaar en dus was de steun van zijn vrouw onmisbaar. Die hulp waardeert Koch nu nog zichtbaar zodra zijn vrouw ter sprake komt. Als huisarts hij ook ‘s nachts gebeld. Hij wilde zichzelf daarbij niet op de proef stellen en plaatste de telefoon ver genoeg van bed zodat hij eerst moest opstaan voordat hij kon antwoorden: ,,Daarmee voorkwam ik dat ik, zoals sommige huisartsen, de patiënt, nog in bed liggend, te woord stond en me vervolgens weer omdraaide.’’
Het brengt het gesprek op de intensieve aspecten van het beroep. De intrede van de computer was spannend, de realisering van het nieuwe kruisgebouw, De Heelkom, had grote impact en het niet langer ondersteunen van ongevallen op straat was een pak van z’n hart. De dokterspraktijk is uitgegroeid tot een serieus bedrijf. Inmiddels zijn er veertien medewerkers in dienst. Terugkijkend geniet Koch van de vele bevallingen die hij deed. Het andere uiterste was de stervensbegeleiding. ,,Spannend’’, noemt hij het. Nuancerend gaat Koch verder: ,,Het contact met de mensen is heel heftig in die situaties.’’ Zowel thuis als in de spreekkamer. ,,Mensen die je jaar in, jaar uit begeleidt. Soms blijven ze een poosje weg als het goed gaat. Maar dan staan ze er opeens weer. In de loop van de tijd worden het dan ook nog goede kennissen.’’
De wereld van de huisartsen heeft veel veranderingen ondergaan. Dat de patiënten mondiger zijn geworden vindt Koch een voordeel. ,,Soms leer je ervan’’, zegt hij, ,,dikwijls zijn patiënten ervaringsdeskundigen en daar kan je wat mee doen.’’ Hij heeft veel goede herinneringen. Voor Koch heeft ieder huisje in Achterveld zijn kruisje. En toch, hardop vraagt hij zich af: ,,Zou er iemand in Achterveld zijn die nooit bij mij geweest is? Iemand, zo gezond, dat ik diegene en zij of hij mij niet kent?’’
Gepassioneerd is Koch nog steeds. Dat is wel duidelijk. Hij vindt het prachtig dat zijn vakkennis tijdens een behandeling op de proef wordt gesteld. ,,Je parate kennis is er voor nodig’’, licht hij toe. Het is een continue proces om bij te blijven. Tegenwoordig is dat wettelijk geregeld, seminars worden niet meer gegeven door fabrikanten maar verzorgd door het Nederlandse Huisartsengenootschap. Lucas Koch heeft zijn accreditatie als huisarts weer verlengd tot zijn 66ste. Zelf heeft hij in het verleden zijn steentje bijgedragen aan dit proces en nu gaat hij weer twee dagen in de week andere huisartsen nascholen. Het kwam op zijn pad, want ook daarover was nagedacht. ,,Ik heb me wel afgevraagd: Als ik nou ophoud, kan ik dan nog wat vinden dat ik leuk vind? De druk van patiëntenzorg is voor mij niet zwaar, maar dat ik stop als huisarts geeft nu wel ruimte. Er is om het huisartsenwerk heen nog zoveel meer te doen. Bovendien, ik ben nog behoorlijk vitaal, dus nu kan ik nog het een en ander doen.’’ Koch heeft nog veel bezigheden in het vooruitzicht: ,,Anders ben je ook zo echt met pensioen’’, zegt hij ernstig.
Van een stilte na het huisartsenbestaan lijkt nog geen sprake. Een beetje structuur hoopt Koch straks te hebben met de twee dagen nascholing die hij in Utrecht gaat geven. Maar bovenal wil hij genieten van zijn kleinkinderen. En dan zijn er de hobby’s zoals blokfluiten, badminton en zijn werk in de ethiekcommissie van Meander Medisch Centrum in Amersfoort. ,,En”, zo voegt Koch toe aan de opsomming, ,,ik heb mijn vrouw beloofd nu echt wat aan de tuin te gaan doen.’’ Nee, tijd gaat hij niet overhouden. Na een korte stilte: ,,Roeien op de Eem, dat lijkt me ook wel wat. Niet in zo’n lange kano, maar in een echte roeiboot. Of zullen we dat nog maar niet in de krant zetten? Ach, wat maakt het uit.’’
