Biomassacentrales mogelijk dicht, Warmtebedrijf Amersfoort werkt zonder juiste vergunning

AMERSFOORT Voor de twee biomassacentrales die in Amersfoort staan was een natuurvergunning nodig geweest. De rechtbank Midden-Nederland oordeelde vorige week dat de provincie Utrecht, die deze vergunning eerder niet nodig vond, ten onrechte niet heeft gehandhaafd op het ontbreken van deze vergunning. De uitspraak kan verstrekkende gevolgen hebben waarbij zelfs sluiting van de centrales niet is uitgesloten.

door Peter de Langen/Nieuwsplein33

De redactie van de Leusder Krant publiceert regelmatig verhalen uit de regio die ook voor onze lezers interessant kunnen zijn.

Stichting Mobilisation had de provincie Utrecht gevraagd om handhaving van de Wet Natuurbescherming waarin de bescherming van Nederlandse natuurgebieden en planten- en diersoorten wordt gewaarborgd. De provincie vond dat niet nodig en is nu hard terecht gewezen. De consequentie is dat het Warmtebedrijf Amersfoort, die de biomassacentrales exploiteert, nu zonder natuurvergunning zit en kan dat leiden tot het staken van de bedrijfsactiviteiten. 

Concreet gaat het over de biomassacentrales die in 2022 zijn gebouwd aan de Magnesiumweg 8 (bedrijventerrein Isselt) en aan de Computerweg 22 (bedrijventerrein De Hoef) in Amersfoort. Het is de bedoeling dat deze centrales de warmtebronnen worden voor het warmtenet voor dertien Amersfoortse wijken met ongeveer 10.800 woningen en ook een aantal bedrijven.

VERZOEK EERDER AFGEWEZEN  

Het Warmtebedrijf Amersfoort vroeg eerder (in 2021) wel om een natuurvergunning, maar de provincie vond dat niet nodig en wees het verzoek af. Er liep in die tijd al wel een handhavingsverzoek van stichting Mobilisation, maar het Warmtebedrijf ging toch van start zonder natuurvergunning. Een groot risico, zo blijkt nu.

Stichting Mobilisation ging hier tegen in beroep en heeft nu deze zaak gewonnen. De rechter heeft besluiten van de provincie vernietigd en draagt de provincie op om er opnieuw naar te kijken. Vooralsnog heeft de uitspraak betrekking op één van de twee centrales. De uitspraak over de andere centrale wordt binnenkort verwacht. Er is nog wel beroep mogelijk bij de Raad van State.

MEERDERE ZAKEN GEWONNEN

De uitspraak gaat direct in en heeft, volgens een woordvoerder van Mobilisation ‘geen opschortende werking’. Het staat vast dat het Warmtebedrijf zonder geldige natuurvergunning werkt. Volgens een woordvoerder van de stichting moet de provincie nu handhaven. De enige manier om dat direct te voorkomen, is het vragen om een zogenaamde voorlopige voorziening (een soort kort geding) bij de Raad van State.

Stichting Mobilisation wordt geleid door voorzitter Johan Vollenbroek. Hij is degene die zaken over stikstof bij de Raad van State meerdere malen wist te winnen. De bekendste is de rechtszaak tegen de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) omdat deze niet aan de Europese milieuwetgeving voldeed. Zijn organisatie kreeg gelijk en daarmee werden veel stikstofproducerende projecten stil gelegd. Het gevolg is de stikstofcrisis, die nog steeds niet is opgelost. Met deze nieuwe uitspraak heeft hij opnieuw een belangrijke zaak gewonnen.

NATUURVERGUNNING NODIG

De uitspraak van de rechtbank komt voort uit eerdere uitspraken van de Raad van State (het hoogste rechtsorgaan voor dit soort kwesties) over een soortgelijke centrales in onder andere Geertruidenberg en Son en Breugel in Noord Brabant. Het belangrijkste gevolg van die uitspraken is dat biomassacentrales een natuurvergunning nodig hebben. De gevolgen voor de natuur van dergelijke biomassacentrales moeten dus vooraf goed beoordeeld worden door de provincies, die hiervoor verantwoordelijk zijn. 

In deze zaak moet nu een nieuw handhavingsbesluit worden genomen, waarbij rekening gehouden moet worden met deze uitspraak en dus ook met een natuurbeoordeling.

GEVOLGEN VOOR HET WARMTEBEDRIJF

De rechter doet nog een opmerkelijke uitspraak. De provincie en het Warmtebedrijf vinden dat de biomassacentrales, die al verbonden zijn met de wijken die afgekoppeld moeten worden van het gas, hierom een extra belang hebben. De redenatie is, dat door het afkoppelen van het gas, stikstofwinst ontstaat. Die zou dan ‘afgestreept’ moeten worden tegen stikstofproductie van de biomassacentrales. De rechtbank acht dat echter onvoldoende bewezen.

In een verklaring van de rechtbank staat: ‘Het afschakelen van aardgas betekent niet automatisch, dat deze woningen exclusief zijn aangewezen op de warmteproductie door de biomassacentrale. Deze woningen kunnen immers ook andere warmtebronnen gebruiken.’ De eventuele stikstofwinst kan daarom niet worden toegerekend aan de biomassacentrales.

KLIMAATAMBITIES

De uitspraak heeft ook verstrekkende gevolgen voor de klimaatambities van de gemeente Amersfoort. De gemeente is zelf niet direct partij in deze kwestie, maar heeft wel een groot belang. De gemeente kon geen inhoudelijke reactie geven en verwijst naar de provincie. Vorige week bleek al onvoldoende draagvlak bij huurders van woningcorporatie de Alliantie voor aansluiting op het warmtenet. Met deze uitspraak kan die aansluiting nog verder in gevaar komen.

Een woordvoerder van gedeputeerde Huib van Essen geeft aan ‘dat tijd nodig is om de uitspraak te bestuderen’. De provincie heeft zes weken de tijd om te besluiten of zij tegen de uitspraak in beroep gaat.

Dit bericht werd eerder gepubliceerd op de website en in de app van Nieuwsplein33. (Een journalistieke samenwerking tussen De Stad Amersfoort, De Stadsbron en RTV Utrecht.)