Een fietsenkelder vol kunst, vriendschap en herinneringen

AMERSFOORT/LEUSDEN In de fietsenbergruimte van een school aan de Leusderweg in Amersfoort ontdekt Martin Rep, in de jaren zeventig redacteur Leusden bij de Amersfoortse Courant, een muurschildering met het portret van zijn overleden dochter Natasja. Vorige week: de confrontatie. Deze week: hoezo al die kunstwerken in de kelder?

Voor Dicky en voor mij zal het nooit wennen, leven zonder Natasja. Ze is geboren en getogen in Leusden, ruim drie jaar na haar zusje Barbara. Een meestal heel vrolijk, soms ernstig en piekerend kind. Ze is goed in vriendschappen voor het leven. Na basisschool De Holm ontdekt ze de grote wereld als ze naar de christelijke mavo Leusderweg in Amersfoort gaat. Ze wordt verliefd op buurjongen Marco. Ze doet de pabo, wordt schooljuf en trouwt met haar jeugdliefde. Ze krijgen drie kinderen: twee jongens, en een meisje toe. Ze gaan wonen in Bussum.

Lees hier ook deel 1: ‘Een verdwenen mavo aan de Leusderweg, maar een blijvende herinnering aan onze overleden Natasja‘

Helaas gaat de liefde over. Ze gaan uit elkaar. Na een moeilijke tijd maakt Natasja een nieuwe start. Een nieuwe baan, een nieuwe liefde.
En dan, ineens, is het voorbij. Ze krijgt kanker aan de lever. In het begin ziet het er nog niet al te somber uit, achteraf bezien was ze vanaf het begin kansloos. We zijn erbij als ze voorgoed inslaapt: haar kinderen, haar zus, haar vriend, haar ouders.

(Artikel gaat verder onder de afbeelding).

VROLIJKE RUIMTE

Afscheid nemen van je kind is een onvoorstelbaar groot verdriet. Over haar schrijven is een troost. Onze herinneringen aan haar zijn kostbaar, tastbare herinneringen koesteren we. De ontdekking van de wandschildering in de fietsenkelder van haar voormalige school is verwarrend en ontroert ons diep.
Zesendertig jaar lang, zonder dat we er iets van wisten, heeft haar portret de betonnen wand gesierd van een saaie kelder en maakte er, samen met andere schilderingen van scholieren, een vrolijke ruimte van.

De schildering van Natasja met daarnaast Carolien en Miranda is bepaald niet de enige muurschildering waartussen de scholieren van de Mbo Zorg en Welzijn – die school kwam in de plaats van de Mavo – dagelijks hun fietsen parkeren. Er is er een met een olifant en een zonnebril, we zien de portretten van Stan Laurel en Oliver Hardy, er zijn vrolijke kleurige blokken, een oranje vierkant met onduidelijke graffiti, er is een hart met de woorden Zorg en Welzijn, en een Keith-Haringachtige figuur met een kloppend hart. Het is geen kunst met een grote K, het zijn wel schilderingen waar de dynamiek en het enthousiasme van af spatten.

Nu ik het portret van onze dochter op het beton heb gezien, wil ik ook weten hoe deze permanente expositie tot stand is gekomen.
Natasja’s vriendin Anouk van den Berg zat in 1990 samen met haar in klas 3D van de Christelijke Mavo Leusderweg. Zij weet er helaas weinig meer van (,,We missen nu echt Natasja, want die had alle details precies geweten”), maar herinnert zich wel dat de schilderingen rond de kerst werden gemaakt. ,,Na de kerstwijding nam Natas afscheid van school.”

(Artikel gaat verder onder de afbeelding).

Zesendertig jaar lang, zonder dat we er iets van wisten, heeft haar portret de betonnen wand gesierd van een saaie kelder 

Natas heeft mij er nooit iets over verteld, waarschijnlijk omdat ze destijds woedend op ons was omdat wij naar Nijmegen gingen verhuizen en zij afscheid moest nemen van haar ‘oh zo fijne leventje’ in Leusden.
De enige aanwijzing die we hebben van haar zelf, lees ik in het boekje met herinneringen dat ze schreef voor Anouks veertigste verjaardag. Daarin staat dat zij zich, samen met Miranda, Carolien en Paula, ‘meer dan levensgroot op de muur mochten schilderen.’

BROMMER VAN EEN HUNK

Carolien Versteeg en Miranda van der Velden, zo heten de twee meiden die zijn afgebeeld op de schildering naast Natasja. Ze zaten niet bij haar in de klas, maar hadden gezamenlijke lessen en kenden elkaar goed.
Het is niet duidelijk te zien, maar Carolien en Miranda zitten op een brommer, natuurlijk de allerhipste scooter van de late jaren tachtig: een Honda SS-50.

Als ik Miranda bel, zesendertig jaar na dato, weet ze het nog precies: ,,Die SS-50 was van een echte hunk, een heel mooie jongen een paar klassen boven ons.” Ze mochten op de scooter zitten, daar werd een foto van gemaakt. Die werd geprojecteerd op een wand van de fietsenkelder, waarna de kids hun eigen portret konden overtrekken.

Of Carolien en Natasja tegelijk met haar aan het schilderen waren, weet Miranda niet meer. Het was een gezamenlijk project, maar de details staan Miranda niet scherp meer voor de geest. ,,Het zou kunnen dat wij meegeholpen hebben aan Natas’ portret. Of dat zij ons heeft geassisteerd.”
Het plan voor het kunstproject in de fietsenkelder is hoogstwaarschijnlijk ontstaan vanuit de leerlingen zelf, vertelt Miranda.

De ontdekking is verwarrend en ontroert ons diep

Het oude gebouw van de Mavo Leusderweg was inmiddels gesloopt. Natasja had in haar eerste leerjaar nog les gehad in dat oude pand. Miranda, die pas op de school kwam in het tweede leerjaar, kent dat gebouw niet; het had al plaatsgemaakt voor nieuwbouw.

Miranda: ,,Volgens mij kwam het project tot stand aangezien de fietsenkelder later werd opgeleverd dan de bedoeling was. Wij zeiden toen: dit is zo’n lelijke, kale ruimte, daar moet wat leuks mee gebeuren. Toen hebben we daar een plan voor gemaakt en dat ingediend, ik denk bij de decaan of zo. Het was echt een creatief plan van ons, we kregen er geen cijfer voor.”
Zonder dat daar enige concrete aanwijzing voor is, stel ik me graag voor dat Natasja, altijd haantje-de-voorste, daar een belangrijke rol in heeft gespeeld.

STIEKEME SIGARETJES

Miranda woont nog steeds in Amersfoort, maar het meisje naast haar op de wandschildering, met de witte kraag en het uitbundige donkere kapsel, vertrok al in 1995 uit Nederland.

Carolien Versteeg: ,,Ik ging op de bonnefooi met m’n koffertje naar Spanje en ik ben daar sindsdien gebleven.” Ze kwam in de reiswereld terecht, vond er haar partner en woont sindsdien met man en kind aan de Costa Blanca.

In Nederland komt ze niet vaak meer, één keer per jaar, vooral om haar moeder in Leusden op te zoeken. Natasja Rep herinnert ze zich nog goed. Carolien vertelt over hun eerste stiekeme sigaretjes en de bezoekjes aan café De Karseboom aan het Lieve Vrouwekerkhof, en er waren ook in haar beginjaren in Spanje nog wel gezamenlijke ontmoetingen met Miranda, Natasja en met Anouk van den Berg.

Ik hoop op aanvullende details van Carolien over de muurschildering en kondig mijn belletje een paar dagen van tevoren aan. Maar heel veel verder kan ze me niet helpen.
,,Ik heb er de hele week over nagedacht”, zegt ze aan de telefoon. ,,Maar ik heb echt geen idee. Waarom wij op de foto gingen voor die schilderingen? En waarom ze dat hebben gedaan? Om graffiti of vandalisme tegen te gaan misschien? Nee, ik weet het niet.”

Ze kan zich al helemaal niet voorstellen dat ze zelf aan de schilderingen zou hebben meegeschilderd. Dat het kunstwerk nog altijd bestaat, wist ze niet, ze heeft het ook nooit teruggezien. Misschien dat ze er nu, nu ze het verhaal gehoord heeft, toch een keer een kijkje gaat nemen bij haar eerstkomende bezoek aan haar moeder in Nederland. Om nog eenmaal oog in oog te staan met Natasja.